• تاريخ: شنبه 24 دي 1390

درباره دلیل تیمم و فایده آن برایم توضیح دهید؟


           
پرسش : 

درباره دلیل تیمم و فایده آن برایم توضیح دهید؟ 

   جواب:  

 «فلم تجدوا ماءً فتيمَّموا صعيداً طيِّباً»(1) «[اگر] آب [براى غسل يا وضو] نيابيد، با خاك پاكى تيمم كنيد».

  «تيمم» در لغت به معناى قصد و اراده كردن است .  

   در اصطلاح فقه «عملى است كه در شرايط خاص، جايگزين وضو و غسل مى‏شود». تيمم به اين صورت انجام مى‏گيرد: ابتدا كف دو دست را بر چيزى كه تيمم بر آن جايز است، مى‏زنيم. سپس هر دو دست را بر تمام پيشانى و دو طرف آن- از جايى كه موى سر مى‏رويد- تا روى ابروها و بالاى بينى مى‏كشيم. بعد با كف دست چپ، بر تمام پشت دست راست- از مچ تا سر انگشتان- و در آخر كف دست راست را بر تمام پشت دست چپ مى‏كشيم (انگشتان هم جزو كف دست است).(2)

   تيمم دو فايده و فلسفه مهم دارد:    

   1. فايده بهداشتى: خاك به جهت داشتن باكترى‏هاى فراوان، مى‏تواند آلودگى‏ها را از بين ببرد. اين باكترى‏ها معمولا در سطح زمين- كه از هوا و نور آفتاب بهتر استفاده مى‏كنند- فراوانند. از اين نظر خاك مى‏تواند تا حدودى جانشين آب شود. با اين تفاوت كه آب حلّال است يعنى، ميكروب‏ها را حل كرده و با خود مى‏برد ولى خاك ميكروب‏كش است و خاكى اين اثر بخشى را دارد كه كاملا پاك باشد. از اين رو قرآن از آن به «طيّب» تعبير كرده است. 

   2. فايده اخلاقى: تيمم يكى از عبادات است زيرا انسان پيشانى خود را- كه شريف‏ترين عضو او است- با دستى كه بر خاك زده، لمس مى‏كند تا فروتنى و تواضع خود را در پيشگاه خداوند متعال آشكار سازد و به دنبال اين كار، متوجه نماز و يا ساير عباداتى شود كه در آن وضو و غسل شرط است. به اين ترتيب تيمّم در پرورش روح تواضع و عبوديت و شكر گزارى در بندگان اثر دارد.(3)  

    تيمم بر دو نوع است: تيمم بدل از وضو و تيمم بدل از غسل. كسى كه وظيفه‏اش تيمم است، تا هنگامى كه عذر او باقى است، مى‏تواند تمام كارهايى را كه با وضو و غسل انجام مى‏دهد، با تيمّم به جا آورد. اگر يكى از امور باطل كننده وضو، از او سر بزند، تيممش باطل مى‏شود. بايد دانست كه تيمم تنها بر زمين و هر چه كه اين عنوان بر آن صدق مى‏كند (خاك، ريگ، كلوخ، سنگ مرمر و ساير اقسام سنگ‏ها) جايز است.(4)  

   ………………………………………………………………………………………………………………………  

 

 

   (1) نساء (4)، آيه 43. 

 (2) بنا بر نظر آيت‏الله خامنه‏اى، احتياط واجب آن است كه بار ديگر دست‏ها را به زمين بزند و سپس كف دست چپ را بر پشت دست راست و كف دست راست را به پشت دست چپ بكشد: آيت‏الله خامنه‏اى، اجوبة الاستفتاءات، س 209.

  (3) تفسير نمونه، ج 3، ص 443.

 (4) البته در مواردى ميان مراجع تقليد اختلاف نظر هست) مانند تيمم بر آجر، گچ و مانند آن (كه هر كس بايد بر طبق فتواى مرجع تقليد خود عمل كند. 

   منبع: رساله دانشجویی؛سید مجتبی حسینی؛نهادنمایندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه ها  

   

     كد:131/1

Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved