• تاريخ: دوشنبه 3 خرداد 1389

علامت قبولي توبه


           
سوال:مي خواستم بدانم كه از كجا مى توان فهميد كه خدا گناهان ما را بخشيده است؟

پاسخ:نخست بايد دانست صفحه دل آدمي آينه تجلي رحمت و غضب خداست و با رجوع به فطرت دروني و حالت قلبي خود مي توان از رضايت و عدم رضايت خدا با خبر شد به طوري که اگر آثاري از اصرار بر گناه در دل نمانده و پشيماني کامل وجود دارد معلوم مي شود که خداوند نيز آثاري از گناه را باقي نگذاشته است و توبه را پذيرفته است؛ چنان که گروهي از مردان خدمت حضرت موسي(ع) رسيدند و پرسيدند از کجا بدانيم خداوند از ما راضي است؟ حضرت موسي(ع) درخواست آنان را به خداوند منتقل کرد. خداوند فرمود: به بندگان من بگو: «بدانيد هرگاه از من راضي شديد من هم از شما راضي ام»(تحف العقول) .

آمرزش از طرف خداوند،درحقيقت ،نتيجه توبه از طرف عبد و پذيرش آن است .  
در بحث پذيرش توبه آنچه اهميت دارد وجود شرايط است . اگر كسي موفق شود  با شرايط كه به تعبير قرآن كريم ،همان توبه نصوح است، توبه نمايد. مسئله پذيرش و آمرزش از طرف خداوند قطعي خواهد بود.
عالمان اخلاقي با استفاده از منابع اسلامي فرموده اند: شخص توبه كننده ،حتي اگر پس از توبه نصوح ،به دلايلي دوباره به گناه آلوده گردد،و توبه نمايد، پذيرش و آمرزش الاهي را در پي خواهد داشت و اين فرايند تا هنگام مرگ ادامه خواهد داشت.

مهمترين شرايط توبه عبارت است از :

1. پشيماني و ندامت از صميم قلب و تصميم بر عدم ارتكاب دوباره .
2. استغفار و طلب بخشش.
3. تصميم قاطع بر جبران گذشته و اداي حقوق، خصوصا اگر حق الناس باشد.
در ادامه و به منظور توضيح بيشتر در اين زمينه به مطلبي از كتاب احياءالعلوم غزالي به نقل از كتاب ترجمه اخلاق شبر اشاره مي كنيم .

ابو حامد غزالى در كتاب احياء چنين مى گويد :  اگر معنى قبول را فهميده باشى شك نخواهى داشت كه هر توبه صحيحى پذيرفته و مقبول است.  كسانى كه به نور بصيرت مى بينند، و از انوار قرآن مدد مى گيرند، مى دانند كه هر قلب سليمى مقبول خدا و در آخرت در جوار او بهره مند از نعمت اوست، و آمادگى دارد كه با چشم خود به وجه اللّه بنگرد.  و مى دانند كه قلب در اصل، سليم آفريده شده است زيرا هر نوزادى با فطرت خدا پرستى آفريده مى شود امّا آن سلامت توسط كدورتى كه گرد و غبار گناهان بر آن ايجاد مى كنند از دست مى رود .  و مى دانند كه آتش ندامت اين كدورت و غبار را از بين مى برد و نور حسنه ظلمت سيئة را از بين مي برد

ظلمت معاصى طاقت مقابله با نور حسنات را ندارد، همچنان كه ظلمت شب در مقابل نور روز، و همچنانكه كدورت چرك در مقابل سفيدى پاك كننده ها.
همانطور كه اگر انسان با لباسى كه در تن دارد دست به كارهاى پست بزند لباسش كثيف مى شود، و چون آن را با آب گرم و صابون بشويد پاكيزه مى شود، بكار بردن قلب در شهوات، آن را كثيف مى كند و چون آن را با آب اشك و حرارت ندامت بشويد پاكيزه و طاهر خواهد شد، و هر قلبى پاكيزه و طاهر شد مقبول است، مگر آن كه چرك، چنان در طول زمان متراكم شود كه در متن لباس نفوذ كند. كه در اين صورت صابون قادر به دفع و ازاله آن نيست. گناهان نيز اين چنينند كه چون بر قلب متراكم شوند، و لايه اى از پليدى تشكيل دهند، ديگر راه بازگشت و توبه وجود ندارد . (ترجمه اخلاق شبر، فصل پنجم، پذيرش توبه)

 گاهى انسان با زبان مى گويد توبه كردم ولى به لباسشويى مى ماند كه با زبان بگويد لباس را شستم و وارد عمل نشود، همانطور كه اين كلام لباس را تميز نمى كند و نمى تواند صفت موجود در آن را عوض كند، مگر ضد آن صفت را در آن ايجاد نمايد، "آن كلام هم باعث سفيدى قلب نمى شود".
قرآن مجيد مى فرمايد: «و هُو الّذِى يقْبل التّوبه عن عِبادِه» او كسي است كه توبه را از بندگان خود مي پذيرد.(شوري: 25).

و مى فرمايد:
«غافِرِ الذّنْبِ وَ قابِلِ التَّوبِ» خداي متعال بخشنده گناهان و توبه پذير است(غافر: 3).
امام باقر عليه السلام به محمد بن مسلم چنين مى فرمايد: وقتى كه مؤمن توبه مى كند، گناهان قبل از توبه اش بخشيده مى شود، پس او بايد براى بعد از توبه عمل كند. ولى آگاه باشيد بخدا قسم اين مزيت فقط براى اهل ايمان است .

راوى مى گويد: عرض كردم اگر بعد از توبه و استغفار گناه كرد و آنگاه دوباره توبه نمود چه؟ فرمود: آيا گمان مى كنى اگر بنده مؤمن از گناه خود پشيمان شود و استغفار و توبه كند خدا توبه اش را نمى پذيرد؟ عرض كردم: او چندين بار اين كار را كرده، گناه مى كند سپس توبه و استغفار مى نمايد .
فرمود: هر گاه بنده با توبه و استغفار برگردد خدا با مغفرت و بخشش بر مى گردد، خدا بخشنده و مهربان است، توبه را مى پذيرد، و سيئات را مى بخشد.

امام صادق عليه السلام فرمود: گاهى انسان گناهى مى كند و خدا به خاطر آن گناه او را به بهشت مى برد .
عرض شد: آيا خدا به خاطر گناه او را به بهشت مى برد؟

 بله او گناهى مى كند ولى هميشه از آن گناه بيمناك، و بر نفس خود غضبناك است، خدا هم او را مى بخشد و داخل بهشت مى كند . البته بايد دانست توبه براى كسانى نيست كه تمام عمر بدى مى كنند تا زمانى كه يكى از آنها را مرگ فرا مى گيرد، در آن حال مى گويد: الان توبه كردم. (نساء، آيه 18).

-------------------------------

منبع:elmkhah@porseman.org
Copyright © 2009 The AhlulBayt World Assembly . All right reserved